Nội dung chính
Bộ Tài chính đang thu thập ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư kế toán dành cho thị trường tài sản mã hóa, dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026.
Mục tiêu và phạm vi của dự thảo
Dự thảo này nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý còn tồn tại trong lĩnh vực kế toán tài sản số, đồng thời hiện thực hoá Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ. Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ, phát hành và nhà đầu tư trong nước sẽ phải tuân thủ một khung chuẩn mực kế toán thống nhất, giúp tăng tính minh bạch và giảm rủi ro pháp lý.
Cụ thể hoá Nghị quyết 05/2025/NQ-CP
Thông tư dự kiến dựa trên nền tảng Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán chịu trách nhiệm soạn thảo, áp dụng quy trình rút gọn để đáp ứng nhu cầu cấp bách của thị trường.
Định nghĩa tài sản mã hóa
Trong dự thảo, tài sản mã hóa không được xếp vào tiền tệ, chứng khoán hay tài sản tài chính truyền thống. Thay vào đó, chúng được coi là “tài sản số” có tài sản cơ sở thực, được kiểm soát bằng khóa riêng tư, có giá trị thị trường và chỉ giao dịch trên các sàn được cấp phép. Nhờ cách tiếp cận này, tài sản mã hóa được phân loại là tài sản đầu tư phi tài chính, tạo cơ sở cho việc lựa chọn chuẩn mực kế toán phù hợp.
Khám phá khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện tại, Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hóa. Bộ Tài chính nhấn mạnh rằng việc ban hành Thông tư là cần thiết để thiết lập quy trình hạch toán, trình bày và công bố thông tin đồng nhất, bảo đảm tính minh bạch của báo cáo tài chính và hạn chế rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Nguyên tắc kế toán cho các nhóm tham gia thị trường
Dự thảo tập trung vào ba nhóm đối tượng chính:
- Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, tự doanh, lưu ký, nền tảng phát hành): áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, thiết kế hệ thống chứng từ, sổ sách riêng biệt cho tài sản mã hóa và tiền của khách hàng.
- Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa: hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm việc trích lập dự phòng rủi ro và ghi nhận doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý, chuyển giao.
- Tổ chức phát hành tài sản mã hóa: thu tiền từ phát hành được ghi nhận như vay vốn, không tính vào vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay lập tức.
- Nhà đầu tư tổ chức trong nước: hạch toán dựa trên nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận tùy thuộc vào mục đích và thời gian nắm giữ.
Đối với nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nước ngoài, dự thảo hiện chưa đưa ra hướng dẫn chi tiết, mở ra cơ hội cho các bản cập nhật trong giai đoạn tiếp theo.
Thủ tục rút gọn, không tạo gánh nặng hành chính
Để đáp ứng tính chất thí điểm, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn, tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi mà không yêu cầu thêm thủ tục hành chính mới. Điều này giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp không phải chịu chi phí bổ sung về nhân sự hay tài chính.
Về kiểm toán, Thông tư không quy định chế độ riêng; các tổ chức sẽ tiếp tục tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và thực hiện kiểm toán khi thuộc đối tượng bắt buộc.
Triển khai và triển vọng
Theo kế hoạch, Thông tư sẽ có hiệu lực từ năm tài chính 2026 và duy trì trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Đây được xem là bước nền tảng, tạo tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế và mở rộng quy mô thị trường trong những năm tiếp theo.
Bạn có quan điểm gì về dự thảo này? Hãy để lại bình luận và chia sẻ để cùng nhau xây dựng một môi trường tài chính số an toàn và minh bạch.
