Nội dung chính
Đòi nợ trên mạng xã hội: Khi hành động “công khai” trở thành tội phạm
“Đứng cho vay, quỳ đòi nợ” – câu nói chua chát phản ánh cảm giác bất lực của hàng ngàn người khi tin tưởng người thân vay tiền và không nhận được sự trả lại.
1. Trường hợp thực tế: Khi bức xúc dẫn tới vi phạm pháp luật
Chị Tr. Th. H, 32 tuổi, cư trú tại TP.HCM, cho bạn mượn 100 triệu đồng qua tin nhắn Zalo. Khi người vay không trả, chị H cảm thấy bị lừa và quyết định đăng ảnh CMND, ảnh chân dung của bạn lên các nhóm Facebook, kèm lời “bóc phốt” và cáo buộc là “kẻ lừa đảo chuyên nghiệp”.
Chỉ sau vài ngày, chị nhận được giấy triệu tập của công an vì cáo buộc “làm nhục người khác” và “vu khống”. Từ một “chủ nợ” cô đã trở thành “đối tượng” bị điều tra hình sự.
2. Ranh giới pháp lý: Dân sự hay hình sự?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, việc cho vay và thu hồi nợ là tranh chấp dân sự, giải quyết bằng khởi kiện dân sự hoặc hòa giải. Tuy nhiên, Bộ luật Hình sự quy định tại Điều 155 (vu khống) và Điều 156 (làm nhục danh dự) cho phép truy tố hình sự khi người nào công khai thông tin cá nhân, dùng ngôn từ xúc phạm, không có căn cứ thực tế.
Đặc biệt, tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” (Điều 174) yêu cầu chứng minh người vay đã có ý định gian lận ngay từ đầu. Nếu chỉ là chậm trả, việc gọi người vay là “kẻ lừa đảo” sẽ bị coi là bịa đặt, tạo căn cứ cho vụ “vu khống”.
3. Hình phạt và hậu quả thực tế
- Phạt tiền từ 10 % đến 30 % giá trị tài sản bị thiệt hại (theo Điều 155).
- Khởi cáo cải tạo không giam giữ hoặc tù có thời hạn từ 6 tháng đến 3 năm nếu mức độ nghiêm trọng.
- Người bị vu khống có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại danh dự và uy tín, thường lên đến hàng chục triệu đồng.
Như vậy, một khoản vay 100 triệu đồng có thể dẫn tới án hình sự, khiến người cho vay phải gánh thêm chi phí pháp lý và mất tự do.
4. Giải pháp thay vì “đăng công khai”
- Thu thập đầy đủ chứng cứ: hợp đồng, tin nhắn, sao chép tin nhắn Zalo.
- Gửi yêu cầu thanh toán bằng văn bản, ghi nhận phản hồi.
- Nếu không có kết quả, nộp đơn khởi kiện tại Tòa án Nhân dân hoặc tố giác với công an về hành vi không trả nợ.
- Tránh đăng tải ảnh, thông tin cá nhân của người vay; nếu muốn cảnh báo, chỉ nêu “số tiền nợ” và “hạn trả” mà không đề cập danh tính.
Việc tuân thủ quy trình pháp lý không chỉ bảo vệ tài sản mà còn giữ gìn danh dự, tránh rủi ro bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Hãy nhớ: Khi cảm xúc dâng cao, luật pháp không có chỗ cho “báo thù” trên mạng.
Bạn đã từng gặp tình huống tương tự? Hãy chia sẻ trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để nhận thêm các hướng dẫn pháp lý hữu ích.
