Nội dung chính
Số ca tử vong do dùng thuốc quá liều tại Mỹ giảm 21% trong 12 tháng tới tháng 8/2025, mở ra một tín hiệu tích cực hiếm hoi trong cuộc khủng hoảng opioid kéo dài hơn ba thập kỷ.
Số liệu giảm đáng kể trong năm 2025
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 73.000 người đã mất do quá liều trong giai đoạn 9 tháng cuối năm 2024‑2025, giảm so với 92.000 ca trong cùng kỳ năm trước. Đỉnh cao của đại dịch opioid vào năm 2022 đạt gần 110.000 ca, sau đó giảm dần và đạt mức sụt giảm lớn nhất trong lịch sử hiện đại.
So sánh với các năm trước
- 2022: ~110.000 ca (đỉnh cao)
- 2023: giảm nhẹ, khoảng 95.000 ca
- 2024: sụt giảm 27% so với 2023
- 2025 (đến tháng 8): 73.000 ca, giảm 21% so với 2024
Giả thuyết giải thích xu hướng giảm
Nhiều nhà nghiên cứu và chuyên gia đưa ra các yếu tố có thể góp phần vào sự sụt giảm:
1. Phổ biến rộng rãi thuốc giải độc naloxone
Chương trình phân phối naloxone cho cộng đồng và các cơ sở y tế đã tăng gấp đôi so với 2022, giúp cứu sống hàng ngàn trường hợp quá liều ngay tại hiện trường.
2. Mở rộng chương trình điều trị nghiện
Hệ thống điều trị bằng methadone và buprenorphine được tài trợ tăng 35% trong năm 2023‑2024, giảm tỷ lệ tái nghiện và tử vong.
3. Thay đổi hành vi sử dụng ma túy
Khảo sát quốc gia cho thấy tỷ lệ thanh thiếu niên thử fentanyl giảm 12% so với năm 2021, đồng thời người dùng lâu năm đã giảm đáng kể do các chương trình hỗ trợ sức khỏe tâm thần.
4. Ảnh hưởng của các vụ kiện và tài chính
Hàng tỷ USD từ các vụ kiện liên quan đến opioid đã được tái đầu tư vào các chương trình phòng ngừa và giáo dục cộng đồng.
5. Giảm nguồn cung tiền chất fentanyl từ Trung Quốc
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, các biện pháp kiểm soát tiền chất ở Trung Quốc từ 2021‑2023 đã làm giảm độ tinh khiết và sẵn có của fentanyl tại thị trường Mỹ, dẫn đến tình trạng khan hiếm trong năm 2023.
6. Tác động của các khoản trợ cấp kinh tế trong đại dịch
Những nghiên cứu của Đại học Pittsburgh cho thấy số ca tử vong tăng mạnh ngay sau khi các khoản hỗ trợ tài chính liên bang được giải ngân (2020‑2021). Khi các khoản trợ cấp chấm dứt, xu hướng giảm bắt đầu xuất hiện.
Những thách thức còn lại
Dù xu hướng giảm đang hiện hữu, các chuyên gia cảnh báo rằng:
- Độ giảm đang chậm lại; số ca tử vong hàng tháng vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch.
- Nhà sản xuất tại Canada và Mexico có thể đã tìm nguồn thay thế cho fentanyl, làm giảm hiệu quả của các biện pháp kiểm soát nguồn cung.
- Chính sách y tế tâm thần và tài trợ liên bang vẫn còn bất ổn, đặc biệt sau khi chính quyền Trump hủy khoảng 2.000 khoản tài trợ quan trọng.
Vì vậy, việc duy trì và mở rộng các chương trình phòng ngừa, điều trị và giáo dục vẫn là yếu tố then chốt để giữ vững xu hướng giảm trong những năm tới.
Kết luận và góc nhìn chuyên môn
Giảm 21% tử vong do quá liều trong năm 2025 là một bước tiến đáng khích lệ, nhưng không phải là dấu chấm hết. Để biến xu hướng này thành một thành công bền vững, cần:
- Tiếp tục mở rộng tiếp cận naloxone và các dịch vụ điều trị.
- Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc kiểm soát tiền chất fentanyl.
- Đánh giá lại các chính sách tài trợ và sức khỏe tâm thần để tránh gián đoạn dịch vụ.
Bạn có ý kiến gì về các biện pháp đang được triển khai? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích.
