Ngày 21/7, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã giành được quyền kiểm soát làng Maliyevka, nằm ở tỉnh Dnipropetrovsk, miền trung Ukraine. Đây là tỉnh có vai trò quan trọng trong lĩnh vực công nghiệp và khai khoáng, đặc biệt là cung cấp than đá cho lưới điện quốc gia Ukraine.

Ông Igor Kimakovsky, cố vấn cho lãnh đạo tỉnh Donetsk do Moskva bổ nhiệm, xác nhận lực lượng Ukraine đã bị đẩy lùi khỏi vị trí tại Maliyevka. Làng này tọa lạc cách làng Voskresenka thuộc tỉnh Donetsk khoảng hai km về phía tây nam. Quân đội Nga đã kiểm soát Voskresenka từ ngày 15/7.

Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng của Nga vào tỉnh Dnipropetrovsk, một khu vực chiến lược giáp với các tỉnh Kharkov, Donetsk, Zaporizhzhia và Kherson. Việc Nga tiến sâu hơn vào tỉnh này có thể cho phép họ tăng cường tấn công vào thành phố lớn Dnipro, thủ phủ của tỉnh Dnipropetrovsk. Hiện tại, quân đội Nga vẫn còn cách thành phố này khoảng 200 km.

Trước sự tiến công của Nga, chính quyền Ukraine đã ra lệnh sơ tán bắt buộc đối với các gia đình có trẻ em khỏi khu vực tiền tuyến. Đây là nỗ lực nhằm đảm bảo an toàn cho dân thường trong bối cảnh xung đột leo thang.

Các diễn biến gần đây cho thấy tình hình xung đột ở Ukraine đang diễn ra phức tạp và căng thẳng. Nga và Ukraine đều không có dấu hiệu hạ nhiệt trong các hoạt động quân sự. Việc kiểm soát các khu vực chiến lược như tỉnh Dnipropetrovsk có thể là chìa khóa cho bước tiến tiếp theo của Nga trong cuộc xung đột này.

Nga đã đạt được những thành tựu đáng kể trong thời gian gần đây khi mở rộng vùng kiểm soát ở các tỉnh miền nam và miền đông Ukraine. Simferopol và Sevastopol, các thành phố quan trọng ở bán đảo Crimea, hiện vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran, Mỹ đã triển khai các hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) tới Israel, dẫn đến việc “đốt cháy” gần 25% số tên lửa đánh chặn từng mua. Lầu Năm Góc đã sử dụng hơn 150 tên lửa để bắn hạ các đợt tên lửa đạn đạo của Iran, cho thấy sự tiêu thụ nhanh chóng nguồn cung tên lửa đánh chặn của Mỹ.

Cuộc chiến này đã phơi bày một lỗ hổng đáng báo động trong nguồn cung cấp của Washington. Hiện tại, Mỹ có 7 hệ thống THAAD tối tân, nhưng trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran hồi tháng 6, hai hệ thống đã được triển khai tới Israel nhưng vẫn chưa đủ. Các quan chức Mỹ đã tìm cách mua 37 tên lửa trong năm tài chính tiếp theo, nhưng Lầu Năm Góc đã mua khoảng 650 tên lửa kể từ năm 2010. Mỗi tên lửa đánh chặn THAAD có giá khoảng 13 triệu USD.

Lockheed Martin, nhà sản xuất hệ thống này, cho biết họ có thể sản xuất khoảng 100 tên lửa đánh chặn trong năm nay và đang làm việc với chính phủ Mỹ về các phương án tăng sản lượng cho các đơn đặt hàng mới. Tuy nhiên, việc triển khai hệ thống này đến Trung Đông đã gia tăng căng thẳng năng lực sẵn sàng của Mỹ và báo hiệu nhu cầu ngày càng tăng không chỉ đối với tên lửa đánh chặn mà còn cả các bệ phóng.

Mỹ cũng phát hiện ra sự thiếu hiệu quả trong cách khai hỏa các hệ thống chống tên lửa và đang xem xét kỹ lưỡng hiệu suất của một số tên lửa đánh chặn. Quân đội Mỹ hiện đang xem xét kỹ lưỡng từng vụ phóng để hiểu rõ hơn những gì đã xảy ra. Một sĩ quan Hải quân tham gia vào quá trình này cho biết còn quá sớm để đánh giá các cuộc giao tranh của SM-3.

Mối lo ngại của Mỹ là Iran sẽ lại thực hiện các cuộc tấn công tên lửa và Washington cần phải chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với các mối đe dọa này. Do đó, việc tăng cường sản lượng tên lửa đánh chặn và cải thiện hiệu suất của các hệ thống phòng thủ tên lửa đang trở thành ưu tiên hàng đầu của Lầu Năm Góc.

Hiện tại, Mỹ đang tập trung vào việc nâng cao năng lực phòng thủ tên lửa và tăng cường hợp tác với các đồng minh để đối phó với các mối đe dọa từ Iran. Tuy nhiên, việc đảm bảo nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn đủ để đáp ứng nhu cầu đang trở thành một thách thức lớn đối với Washington.

Lockheed Martin đang nỗ lực tăng sản lượng tên lửa đánh chặn để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Tuy nhiên, việc tăng sản lượng cũng đòi hỏi sự đầu tư và thời gian để xây dựng cơ sở hạ tầng sản xuất.

Nga đang đối mặt với những thách thức tài chính nghiêm trọng khi cuộc chiến tại Ukraine bước vào giai đoạn mới. Mặc dù đạt được những tiến triển quân sự quan trọng, như giành thêm hơn 550km² lãnh thổ Ukraine trong tháng 6, Moscow đang phải gánh chịu gánh nặng chi tiêu quốc phòng khổng lồ và lạm phát tăng cao.

Các chuyên gia phân tích cho rằng cuộc tấn công mùa hè của Nga giúp giành được nhiều lãnh thổ nhất kể từ đầu năm, đặc biệt là tại vùng Donetsk. Tuy nhiên, mục tiêu của Nga không chỉ đơn thuần là giành đất, mà còn nhằm làm suy yếu toàn diện năng lực quân sự của Ukraine. Tuy nhiên, lạm phát leo thang và ngân sách ngày càng thâm hụt đang đặt ra câu hỏi lớn về việc liệu nền kinh tế Nga có thể duy trì cuộc chiến trong bao lâu.

Tổng thống Putin thừa nhận Nga đang chi 6,3% GDP cho quốc phòng, tương đương hơn 170 tỷ USD. Chính phủ đã phải tăng lãi suất lên 20% để kiểm soát lạm phát. Doanh thu từ dầu khí, vốn đóng góp 1/3 ngân sách, đã giảm mạnh do giá dầu thấp và các biện pháp trừng phạt kinh tế. Thâm hụt ngân sách nửa đầu năm của Nga đã lên tới 47 tỷ USD, được coi là “thảm họa tài chính”.

Về phía Ukraine, khả năng phòng thủ đang bị thử thách nghiêm trọng trước làn sóng tấn công bằng UAV và tên lửa của Nga. Chỉ trong một đêm gần đây, không quân Ukraine ghi nhận tới 728 UAV tấn công, con số kỷ lục từ trước đến nay. Song song với đó, Ukraine vẫn kỳ vọng nhận được hỗ trợ từ phương Tây. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các nước NATO sẽ mua vũ khí từ Mỹ rồi chuyển cho Ukraine, một mô hình giúp Mỹ thu lợi nhưng vẫn tránh can dự trực tiếp.

Về tổn thất nhân mạng, các nhóm nghiên cứu độc lập xác nhận hơn 115.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng. Một nghiên cứu gần đây cho biết số quân Nga thương vong có thể lên tới gần 1 triệu người kể từ đầu cuộc chiến. Những con số này cho thấy sự tàn khốc của cuộc chiến và những thách thức lớn mà cả Nga và Ukraine đang phải đối mặt.

Trước những diễn biến phức tạp của cuộc chiến, cộng đồng quốc tế đang kêu gọi tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, với những thách thức tài chính và quân sự mà Nga đang phải đối mặt, có thể thấy rằng cuộc chiến này sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.

Chính sách chiến tranh của Mỹ dưới thời Donald Trump trong nhiệm kỳ hai có thể sẽ trải qua những thay đổi đáng kể so với nhiệm kỳ đầu tiên. Trong nhiệm kỳ đầu, Trump đã áp dụng cách tiếp cận sử dụng sức mạnh quân sự một cách có chọn lọc để phục vụ các mục tiêu chính trị, đồng thời giảm chi phí quốc phòng tại các chiến trường truyền thống. Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ hai, có nhiều dấu hiệu cho thấy Trump có thể sẽ quyết liệt hơn trong hành động, bao gồm cả việc giải quyết những vấn đề chưa được giải quyết trong nhiệm kỳ trước.

Nhiều cố vấn thân cận của ông Trump đã đề xuất mô hình áp chế chọn lọc, trong đó Mỹ sẽ chủ động sử dụng sức mạnh quân sự giới hạn để thiết lập lại vị thế răn đe đã bị bào mòn dưới thời Tổng thống Joe Biden. Về công cụ triển khai, một trong những thay đổi rõ nét nhất nằm ở việc tái kích hoạt các căn cứ tiền phương linh hoạt. Lầu Năm Góc cũng đầu tư thêm vào hệ thống vũ khí siêu thanh và UAV tàng hình, đồng thời ký thỏa thuận chia sẻ dữ liệu thời gian thực với các đồng minh như Nhật Bản, Anh và Israel.

Phong cách phối hợp giữa các lực lượng chiến đấu của Trump cũng được vận hành một cách bài bản hơn, với mục tiêu rõ ràng. Các cuộc không kích chính xác được thiết kế để kết hợp với những đòn tấn công phủ đầu nhắm vào các trung tâm điều khiển hoặc kho vũ khí của đối phương. Hải quân Mỹ cũng tăng cường triển khai các cụm tác chiến tàu sân bay tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và phía Đông Địa Trung Hải, nhằm tạo ra áp lực hiện diện đối với các đối thủ như Trung Quốc và Iran.

Chiến lược quân sự tổng thể của Trump trong nhiệm kỳ hai không còn xuất hiện những đợt chuyển quân quy mô, mà thay vào đó là sự hiện diện chọn lọc. Mỹ không đặt trọng tâm vào tham vọng can thiệp toàn diện như các đời lãnh đạo trước đó, nhưng vẫn sẵn sàng can dự sâu trong thời gian ngắn tại các điểm nóng mà ông Trump cho rằng ảnh hưởng của Mỹ đang bị thách thức nghiêm trọng. Trung Đông, Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và Tây Thái Bình Dương vì thế trở thành ba trung tâm cạnh tranh quyền lực ưu tiên trong chiến lược an ninh – quốc phòng có thể kéo dài đến hết nhiệm kỳ từ 2025 – 2029.

Tại các khu vực này, Trump ưu tiên tái sử dụng học thuyết ‘tấn công phủ đầu’ nhằm gửi thông điệp răn đe tới các đối thủ còn lại. Ví dụ rõ nhất là việc Mỹ thực hiện đòn tấn công giới hạn vào cơ sở hạt nhân của Iran, điều này có thể coi như một thông điệp cứng rắn gửi tới các quốc gia đang phát triển vũ khí hạt nhân như Triều Tiên.

Điều chỉnh trong chính sách chiến tranh của Trump vừa phản ánh logic quyền lực của một siêu cường đang tái thiết lại trật tự theo ý mình, vừa cho thấy sự phân mảnh nguy hiểm trong cấu trúc an ninh quốc tế. Khác với thời kỳ hậu chiến tranh Lạnh, nơi Mỹ hành xử trong không gian đơn cực, hiện nay Trump có lẽ cũng đang hành động trong một thế giới đơn cực với mục tiêu ‘nước Mỹ trên hết’. Nước Mỹ có thể vẫn mạnh vượt trội nhưng không đồng nghĩa với khả năng kiểm soát tuyệt đối.

Trong thế giới đó, việc sử dụng vũ lực không còn là biểu tượng quyền lực tuyệt đối mà trở thành biện pháp sinh tồn chính trị của một Tổng thống tìm cách tái lập vai trò lãnh đạo theo cách của riêng mình. Hệ quả toàn cầu từ điều chỉnh chính sách chiến tranh của Trump 2.0 có thể sẽ tác động đến đồng minh, đối thủ và hệ thống luật pháp quốc tế.

Sự hoài nghi về cam kết an ninh của Washington khiến nhiều nước châu Âu, trong đó có hai đầu tàu Pháp, Đức đã tái khởi động các sáng kiến quốc phòng độc lập. Tại Đông Á, sự hoài nghi cam kết của Mỹ càng trở nên rõ nét. Nhật Bản, vốn đã nới lỏng các giới hạn hiến pháp hậu chiến từ thời Thủ tướng Abe lại tiếp tục tăng chi tiêu quốc phòng lên mức cao kỷ lục 2% GDP trong năm tài khóa 2025. Mục đích nhằm vừa tự tìm kiếm năng lực tự chủ vừa ứng phó trước các đòn đánh phủ đầu.

Trong khi đó, các đối thủ chiến lược của Mỹ lại tận dụng chính sách răn đe quân sự không ổn định của Trump để mở rộng không gian hành động. Trung Quốc, sau quãng thời gian giữ thận trọng khi ông Biden còn nắm quyền đã chuyển qua tăng tốc hành động quân sự hóa Biển Đông kể từ đầu năm 2025.

Bên cạnh đó, điều chỉnh chính sách chiến tranh của Trump còn gây xói mòn nghiêm trọng đối với hệ thống luật pháp và chuẩn mực quốc tế. Việc Mỹ liên tục sử dụng vũ lực đơn phương chẳng hạn trong đòn tấn công phủ đầu vào Iran, không kích tại Yemen mà không thông qua quyết định của Hội đồng Bảo an đã góp phần bình thường hóa việc sử dụng vũ lực ngoài khuôn khổ Liên Hợp Quốc.

Điều này tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, trong hoàn cảnh các cường quốc khu vực khác cũng viện dẫn ‘tự vệ chủ động’ như cái cớ để sử dụng vũ lực bất chấp luật pháp quốc tế. Trật tự dựa trên luật pháp quốc tế vốn là nền tảng của hệ thống quốc tế sau Thế chiến II đang dần nhường chỗ cho trật tự dựa trên ‘sự đã rồi’ nơi ai hành động trước, kẻ đó kiểm soát cuộc chơi.

Các điểm nóng có thể xảy ra phiêu lưu quân sự dưới thời Trump 2.0 bao gồm Iran, Trung Đông, Bán đảo Triều Tiên, Đài Loan và Biển Đông.

Ngày 18/7 vừa qua, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ sự hoài nghi về khả năng Ukraine có thể trở thành thành viên của Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2034. Ông cho rằng kế hoạch này khó có thể đạt được vào thời điểm ảnh hưởng đến các kế hoạch tài chính trung hạn của khối, kéo dài đến năm 2034.

Trong một phát biểu sau cuộc gặp gỡ với Tổng thống Romania Nicușor Dan tại Berlin, ông Merz nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu hiện tại là làm mọi thứ có thể để chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine. Sau đó, việc tái thiết Ukraine sẽ được bàn thảo, nhưng ông Merz nhận định quá trình này sẽ mất nhiều năm và có thể không ảnh hưởng đến triển vọng tài chính trung hạn hiện tại của EU.

Trước đó, vào tháng 2/2025, Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen, đã phát biểu tại Kiev rằng Ukraine có thể gia nhập EU trước năm 2030 nếu nước này tiếp tục cải cách với tốc độ và chất lượng như hiện tại. Thông tin chi tiết về Ủy ban châu Âu và vai trò của Chủ tịch Ursula von der Leyen có thể được tìm thấy trên trang web chính thức của Ủy ban châu Âu.

Các nhà lãnh đạo EU cũng khẳng định việc gia nhập EU sẽ là sự đảm bảo an ninh quan trọng nhất cho tương lai của Ukraine. Để tìm hiểu thêm về quan hệ giữa EU và Ukraine, có thể tham khảo thông tin trên trang web chính thức của Ủy ban châu Âu về mở rộng và chính sách láng giềng.

Tham khảo thêm các bài viết và phân tích về chủ đề này trên các trang web uy tín như Euractiv và BBC News để có cái nhìn tổng quan và sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa Ukraine và EU.