Nội dung chính
TPHCM chỉ có thể trở thành cực tăng trưởng quốc gia khi khai thác tối đa vai trò vùng động lực then chốt.
Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo ra nền tảng vững chắc cho thành phố sau sáp nhập. Khi phát huy được vị thế này, TPHCM không chỉ dẫn đầu tăng trưởng trong nước mà còn vươn lên thành trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics của khu vực.
Thách thức và cơ hội sau sáp nhập
Việc hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu mở ra một không gian kinh tế mới, nhưng đồng thời đặt ra những thách thức về hạ tầng, quản lý và nguồn lực nhân lực. Dưới đây là các trụ cột cần thiết để biến tiềm năng thành hiện thực.
1. Đổi mới thể chế thị trường
Để tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, cần xóa bỏ các rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính. Các ưu đãi FTZ (Free Trade Zone) như giảm thuế, đơn giản hoá thủ tục đầu tư và cho phép sử dụng ngoại tệ đã được áp dụng, nhưng cần mở rộng hơn nữa để thu hút vốn nước ngoài và doanh nghiệp công nghệ cao.
2. Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước
Doanh nghiệp nhà nước phải tập trung vào các lĩnh vực then chốt, áp dụng quản trị hiện đại và tách rời chức năng sở hữu‑quản lý. Điều này giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và tạo không gian cho khu vực tư nhân phát triển.
3. Thúc đẩy khu vực tư nhân
Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tiếp cận vốn, đất đai và công nghệ là yếu tố quyết định để họ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chương trình “Startup Hub” và các khu công nghiệp công nghệ cao tại Bình Dương là ví dụ thực tiễn.
4. Xây dựng mô hình tăng trưởng mới
Chuyển đổi từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao. Các ngành trọng điểm bao gồm công nghiệp chế biến‑chế tạo, logistics, dịch vụ tài chính chất lượng cao, cũng như các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và robot.
5. Đầu tư hạ tầng đa phương thức
Hạ tầng giao thông liên vùng – cao tốc, đường sắt, metro, cảng biển Cái Mép‑Thị Vải và sân bay quốc tế – phải được đồng bộ hoá. Ví dụ, tuyến đường ven biển Vũng Tàu‑Bình Thuận (77 km) đã hoàn thành hơn 2,5 năm thi công, tạo kết nối quan trọng cho khu vực.
6. Tăng cường liên kết vùng
Sự sáp nhập tạo ra một tam giác động lực: TPHCM (tài chính‑dịch vụ), Bình Dương (công nghiệp công nghệ cao) và Bà Rịa‑Vũng Tàu (cảng biển‑du lịch). Việc đồng bộ hoá quy hoạch, xây dựng các hành lang kinh tế và phát triển tiêu chí đánh giá dựa trên tiềm năng địa phương sẽ giúp khu vực này trở thành “đầu tàu” kết nối Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long.
7. Cải cách quản trị và phân quyền
Giảm số đơn vị hành chính từ 273 xuống 102, tăng quyền tự chủ tài chính và nhân sự, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối liên tỉnh sẽ rút ngắn thời gian ra quyết định, nâng cao hiệu quả quản lý và giảm chồng chéo.
TPHCM phải thực sự trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng, dẫn dắt các chính sách và nguồn lực để biến siêu đô thị thành trung tâm kinh tế khu vực.
Với những nỗ lực trên, nếu được thực hiện đồng bộ, TPHCM sau sáp nhập sẽ không chỉ lan tỏa sức ảnh hưởng trong nước mà còn vươn ra toàn khu vực Đông Nam Á.
