Nội dung chính
Việt Nam đạt 300 triệu USD doanh thu từ xuất khẩu bột cá năm 2025, mở ra cánh cửa lợi nhuận cho các doanh nghiệp khai thác phế phụ phẩm thủy sản.
Trong buổi hội nghị tổng kết công tác 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xác nhận kim ngạch xuất khẩu bột cá của Việt Nam đã chạm mức 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy tiềm năng chưa được khai thác tối đa.
Bột cá: Giá trị và tiềm năng thị trường toàn cầu
Bột cá là nguồn protein, axit amin và chất béo thiết yếu, được dùng rộng rãi làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thậm chí thú cưng. Ngoài ra, nó còn phục vụ làm phân bón hữu cơ, cải tạo đất. Theo báo cáo của VASEP, nhu cầu nhập khẩu bột cá toàn cầu đang tăng mạnh; Peru dẫn đầu với khoảng 20 % sản lượng, trong khi Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu lớn nhất, chiếm tới 90 % nhu cầu toàn cầu.
Sản lượng thủy sản Việt Nam và nguồn cung bột cá
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3 % so với năm 2024. Trong đó, nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1 %) và khai thác 3,83 triệu tấn. Đầu ra từ nuôi trồng đã kéo theo sản xuất thức ăn thủy sản lên 5,39 triệu tấn, tạo nguồn nguyên liệu dồi dào cho bột cá.
Thống kê xuất khẩu bột cá
- Giá trị xuất khẩu 2025: ~300 triệu USD.
- Không được tính vào kim ngạch chung của ngành thủy sản mà hiện thuộc mã xuất khẩu chăn nuôi.
- VASEP kiến nghị điều chỉnh phân loại hàng hoá theo Thông tư 11 để phản ánh đúng giá trị.
Câu chuyện thành công của doanh nghiệp Việt
Ở TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua ~60 tấn phế phẩm hằng ngày, sản xuất 4‑5 nghìn tấn bột cá mỗi năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ về vốn và công nghệ, năng suất protein có thể nâng lên 64 %, giảm nhập khẩu 140 000 tấn bột cá mỗi năm.
Công ty TNHH Tứ Hải đã chuyển đổi xương cá đục thành sản phẩm sấy khô xuất khẩu Nhật Bản với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, Viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam đang sản xuất bột chitosan – nguyên liệu y tế và nông nghiệp, bán tới 1 000 USD/kg.
Triển vọng và đề xuất chính sách
Theo dự báo, đến 2030, sản lượng phế phụ phẩm tôm sẽ đạt 650 000 tấn (giá trị 80‑100 triệu USD) và cá tra 1,3 triệu tấn (giá trị >500 triệu USD). Các thành phần phụ phẩm như đầu, xương, da và vỏ tôm có thể chuyển đổi thành thực phẩm, peptide, enzyme, vật liệu sinh học và bao bì phân hủy.
TS Phạm Quốc Huy (Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam) nhấn mạnh rằng, để biến phế phẩm thành “vàng xanh”, cần:
- Hỗ trợ thuế và tín dụng xanh cho các dự án công nghệ cao.
- Phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý.
- Hoàn thiện hạ tầng thu gom và xử lý phế phẩm.
Với các chính sách thích hợp, ngành công nghiệp phế phụ phẩm thủy sản không chỉ nâng cao giá trị chuỗi cung ứng mà còn góp phần vào nền kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường biển.
Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy hữu ích và theo dõi chúng tôi để cập nhật những xu hướng mới nhất trong lĩnh vực thủy sản.
